Bút tiêm giảm cân semaglutide giả: dấu hiệu nhận biết

Bút tiêm semaglutide giả có thể không chứa hoạt chất, chứa sai liều hoặc thậm chí chứa insulin không được ghi trên nhãn, theo cảnh báo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Một số dấu hiệu nghi ngờ gồm thang chia liều bị đẩy lồi ra khỏi thân bút khi vặn liều, nhãn dán kém chất lượng bong tróc, và hộp có lỗi chính tả. Cách an toàn nhất là chỉ dùng semaglutide khi có đơn của bác sĩ và lấy thuốc tại cơ sở được cấp phép.

Semaglutide thuộc nhóm thuốc đồng vận thụ thể GLP-1, được dùng để điều trị đái tháo đường típ 2 và ở một số nước được phép dùng trong điều trị béo phì. Nhu cầu giảm cân nhanh trước dịp cuối năm, tiệc cưới và Tết khiến các bút tiêm giảm cân được rao bán rầm rộ trên mạng xã hội, kèm lời hứa "xách tay chính hãng", "giá tốt hơn bệnh viện".

WHO đã cảnh báo điều gì

Ngày 20/6/2024, WHO phát đi cảnh báo về thuốc giả dùng trong điều trị đái tháo đường và giảm cân. Theo WHO, hệ thống giám sát toàn cầu của tổ chức này ghi nhận số báo cáo về sản phẩm semaglutide giả tăng lên ở tất cả các khu vực từ năm 2022. Cảnh báo năm 2024 là thông báo chính thức đầu tiên sau khi WHO xác nhận một phần các báo cáo đó.

Cảnh báo sản phẩm y tế số 2/2024 của WHO nêu 3 lô bút tiêm mang nhãn Ozempic bị làm giả, phát hiện tại Brazil (tháng 10/2023), Anh (tháng 10/2023) và Mỹ (tháng 12/2023), và đều đã lọt vào chuỗi cung ứng hợp pháp. Nhà sản xuất chính hãng xác nhận cả ba là hàng giả.

Ba kiểu làm giả khác nhau

• Một lô dùng số lô mà nhà sản xuất không hề có.
• Một lô có cặp số lô và số sê-ri không khớp với hồ sơ sản xuất thật.
• Một lô dùng số lô có thật, nhưng sản phẩm bên trong là hàng giả.

Trường hợp thứ ba cho thấy việc tra số lô trên hộp không phải lúc nào cũng đủ để kết luận hàng thật. Kẻ làm giả có thể sao chép số lô từ một hộp chính hãng.

Rủi ro khi tiêm phải bút giả

WHO nêu các nguy cơ chính:

• Thiếu hoạt chất: đường huyết hoặc cân nặng không được kiểm soát, người bệnh đái tháo đường có thể gặp biến chứng.
• Chứa hoạt chất không khai báo, ví dụ insulin trong bút tiêm. Tiêm insulin không biết trước có thể gây hạ đường huyết, một tình trạng nguy hiểm, đặc biệt ở người không bị đái tháo đường tiêm để giảm cân.
• Nhiễm bẩn hoặc chứa thành phần lạ, sai liều.

Với thuốc tiêm, nguy cơ còn đến từ điều kiện vô trùng. Một sản phẩm tiêm dưới da được làm trong cơ sở không đạt chuẩn có thể gây nhiễm trùng tại chỗ tiêm hoặc nặng hơn.

Dấu hiệu nghi ngờ trên bút và hộp

Theo WHO, có thể kiểm tra:

1. Thang chia liều: ở bút giả, thang liều có thể bị đẩy lồi ra khỏi thân bút khi vặn chọn liều.
2. Nhãn dán trên bút: chất lượng kém, dán không chắc, dễ bong mép.
3. Vỏ hộp: lỗi chính tả ở mặt trước hộp.
4. Hạn dùng và bao bì: WHO khuyên kiểm tra bao bì và hạn dùng mỗi lần mua thuốc.

Ngoài ra, hãy cảnh giác với các dấu hiệu từ phía người bán: không đòi đơn thuốc, giao bút tiêm bằng túi thường không giữ lạnh, hộp đã bị mở, không có tờ hướng dẫn tiếng Việt, giá rẻ bất thường hoặc bán lẻ từng bút không vỏ hộp. WHO lưu ý semaglutide dạng tiêm cần bảo quản trong tủ lạnh; người bán giao hàng bất chấp điều kiện bảo quản là một tín hiệu đáng ngờ. Nhận diện bao bì chi tiết hơn có thể tham khảo bài cách phân biệt bao bì vỏ hộp thuốc thật và thuốc giả.

Vì sao không nên mua bút tiêm giảm cân trên mạng

WHO khuyên mua thuốc có đơn của bác sĩ được cấp phép, tránh nguồn lạ hoặc chưa được xác minh, bao gồm một số người bán trực tuyến. Lời khuyên này đặc biệt quan trọng với semaglutide vì:

• Thuốc có tác dụng phụ trên tiêu hóa và cần bác sĩ đánh giá xem có phù hợp không, tăng liều thế nào.
• Không phải ai muốn giảm vài cân trước Tết cũng là đối tượng được chỉ định.
• Hàng giả đã xuất hiện ngay cả trong chuỗi cung ứng hợp pháp ở các nước có hệ thống quản lý chặt; mua từ người bán trên mạng xã hội càng khó kiểm soát.

Các trang tự xưng "xách tay từ Mỹ, Nhật" thường không có hóa đơn, không có số đăng ký lưu hành tại Việt Nam và không ai chịu trách nhiệm khi có sự cố. Bài cảnh giác thuốc xách tay giá rẻ rao bán trên mạng phân tích các chiêu bán hàng quen thuộc. Trước khi dùng bất kỳ thuốc nào, bạn có thể tra cứu số đăng ký lưu hành thuốc của Bộ Y tế.

Ở thời điểm ra cảnh báo năm 2024, WHO cho biết nhu cầu semaglutide đang tăng và thuốc ngày càng được kê để giảm cân ở một số nước; tổ chức này cũng đang xây dựng hướng dẫn nhanh về việc dùng nhóm GLP-1 trong điều trị béo phì ở người trưởng thành. Nhu cầu tăng nhanh, giá cao và nguồn cung hạn chế là điều kiện thuận lợi cho hàng giả. Vì vậy, càng thấy sản phẩm được quảng cáo dồn dập trên mạng dịp cuối năm, người mua càng cần tỉnh táo với nguồn gốc của từng chiếc bút.

Đã lỡ dùng bút nghi giả thì làm gì

1. Ngừng dùng bút đó, giữ lại bút, hộp, hóa đơn, tin nhắn mua bán.
2. Nếu có triệu chứng bất thường như run tay, vã mồ hôi, lả người, lú lẫn (có thể là hạ đường huyết), đau bụng dữ dội, nôn nhiều, hãy đi khám ngay và mang theo bút.
3. Báo cho bác sĩ đang theo dõi bạn, đặc biệt nếu bạn đang điều trị đái tháo đường.
4. Phản ánh với cơ quan quản lý y tế địa phương. WHO cũng nhận thông tin về hàng giả qua địa chỉ [email protected].

WHO cũng lưu ý semaglutide không nằm trong nhóm thuốc đái tháo đường được tổ chức này khuyến nghị do giá cao, và vẫn có những lựa chọn điều trị rẻ hơn có tác dụng tương tự với đường huyết và nguy cơ tim mạch. Bác sĩ là người giúp bạn chọn phương án hợp lý, an toàn và phù hợp với túi tiền.